Transformatiecongres | De toekomst van ov en rail

Terugblik Transformatiecongres Railforum – 19 november 2025

De afgelopen weken blikten we al kort terug op het Transformatiecongres van 19 november. Tijdens dit congres brachten we de sector samen om te bespreken welke stappen nodig zijn om toekomstbestendig te blijven. Maar wat is er nu precies opgehaald en vooral: wat gaan we ermee doen?

Het congres bestond uit twee rondes deelsessies binnen vier hoofdthema’s.

• In ronde één schetsten telkens twee experts de belangrijkste uitdagingen. De groep deelnemers vulde deze aan en scherpten ze verder aan.
• In ronde twee vertaalden dezelfde deelnemers deze uitdagingen naar maximaal vijf concrete acties per thema.

De opbrengst van deze sessies is overzichtelijk samengebracht in de onderstaande thema’s en samengevat in onderstaand tabel. Deze uitdagingen en acties worden de komende periode ondergebracht bij onze verschillende kenniskringen, zodat we er ook daadwerkelijk mee aan de slag kunnen.

Wil je zelf bijdragen aan één van de acties of kenniskringen? Neem dan contact op via info@railforum.nl.

Wat nemen we mee uit de keynotes?
De keynotes gaven richting en inspiratie voor de stappen die nu voor ons liggen. Enkele uitspraken die ons helpen bij de opvolging van de acties:

• “Laat je tanden zien als sector en laat je niet te snel wegzetten.” – Marieke Koekkoek
• “Deel jullie visies en idealen met elkaar en zoek de mogelijkheden en oplossingen hierbij, en doe dit met elkaar.” – Yolande Verbeek
• “Laten we blijven bouwen aan dat netwerk, civiel en militair, economisch en strategisch, zodat Nederland, hoe de wereld ook verandert, in beweging blijft.” – Luitenant-Generaal Maas
• “Toon eigenaarschap; kijk naar jouw eigen rol en die van jouw organisatie en pak die verantwoordelijkheid.” – Mirjam Heuvelman
• “Een vitaal spoor valt of staat bij de mensen achter het spoor.” – Jelle Krings

Deze boodschappen onderstrepen precies wat tijdens de deelsessies naar voren kwam: samenwerking, lef, eigenaarschap en consistentie zijn de sleutel voor de transformatie die we met elkaar moeten doormaken.

Opbrengsten per thema

Onderstaand vind je per thema een uitgebreide beschrijving van wat in de deelsessies is opgehaald: de top-5 uitdagingen en de bijbehorende top-5 acties.

1. Duurzaamheid & circulariteit
Top-5 uitdagingen

• Regelgeving
• Value case
• Gedrag, cultuur en lef
• Zichtbaarheid, urgentie en draagvlak
• Keteninnovatie

Sectorbreed werd vastgesteld dat er een grote behoefte is aan duidelijkheid, perspectief en eenduidige spelregels. De deelnemers stelden voor om deze uitdagingen te vertalen naar de volgende acties:

Top-5 acties

1. Zichtbaarheid: een brede coalitie opzetten die als één sector een duidelijke vuist maakt voor duurzaamheid. Hierbij wordt een rol gezien voor het Convenant Circulair OV, met de wens om alle partijen in het netwerk – niet alleen opdrachtgevers – te laten aansluiten.
2. Keteninnovatie: het definiëren van heldere spelregels en het beleggen van een duidelijke regierol, zodat verantwoordelijkheden scherp zijn en er investeringsperspectief ontstaat.
3. Regelgeving: het opstellen van harde, concrete ondergrenzen voor duurzaamheid, ontwikkeld vanuit samenwerking binnen de sector.
4. Gedrag & cultuur: lange termijn denken stimuleren en acties formuleren die bijdragen aan cultuurverandering, eerst binnen de eigen organisatie en daarna sectorbreed. Een veranderde cultuur leidt uiteindelijk ook tot ander gedrag.
5. Value case: meer aandacht voor waarde in plaats van alleen kosten. Hiervoor wordt een sectorbrede Scorecard Value Cases gelanceerd om dit gesprek structureel te voeren.

2. Fysieke en digitale weerbaarheid
Top-5 uitdagingen

• Herstelvermogen: hoe komen we zo snel mogelijk terug in normale operatie?
• Samenwerking: hoe zetten we praten en kennisdelen om in concrete samenwerking?
• Ketenafhankelijkheid: hoe gaan we om met kwetsbaarheden in ketens?
• Veranderbereidheid: hoe krijg je je eigen organisatie mee?
• Robuustheid: hoe voorkomen we zwakke schakels in het spoorsysteem?

Top-5 acties

1. Meer uniformiteit in ketens creëren, zodat minder verschillende specialisten nodig zijn en het systeem minder kwetsbaar is.
2. Cross-sectoraal uitwisselen van best practices in plaats van alleen binnen de eigen sector.
3. Gerichte gesprekken en afspraken met ketenpartners om samenwerking structureel te versterken.
4. Ontwikkelen van een ketenoverstijgende serious game die helpt bij bewustwording en het gezamenlijk oefenen van scenario’s.
5. Single points of failure identificeren en per punt een concreet actieplan opstellen.

3. Behoud kennis & kunde en toepassing technologie
Top-5 uitdagingen

• Aantrekken van technisch personeel – inclusief het vergroten van de instroom in technische opleidingen
• Wendbaarheid van mens en techniek
• Stabiliteit van de werkvoorraad en het voorkomen van uitstroom
• Meer inzicht in de gehele keten en lange termijn samenwerking
• Vertaling van vakmanschap naar data en IT-systemen

Top-5 acties

1. Bottom-up innovatie stimuleren: werken vanuit de behoefte van de vakspecialist, zodat innovaties écht helpen in de praktijk.
2. Tijd en geld vrijmaken voor opleiding, met nadruk op leermeesters die vakmanschap kunnen overdragen.
3. Meester-gezelconstructies inzetten voor zowel kennisoverdracht als innovatie. RET gaf aan hierover graag kennis te delen.
4. Meer kennisuitwisseling binnen de sector, zowel inhoudelijk als op het gebied van data. Railforum wordt hierbij expliciet genoemd als platform.
5. De sector actief promoten: van basisschool tot universiteit, met stages, werkstudentplekken, ambassadeurs en campagnes.

Overige acties en kansen die breed genoemd werden

• Gezamenlijke co-workinglocaties
• Inzicht en garanties voor toekomstig werk door langetermijnplanning (bijv. ERTMS)
• Meer flexibiliteit voor opdrachtnemers
• Samen experimenteren en daarvan leren
• Focus op systeemintegratie
• Referentiemodel voor tools en kennis
• De hele keten vanaf de start bij elkaar brengen
• Uitdagingen, doorgroeimogelijkheden en job rotation voor technisch personeel

4. Vraagbehoefte en capaciteit
Na de expertsessie over vraagbehoefte versus capaciteit werden vier grote uitdagingen vastgesteld:

Top-4 uitdagingen

• Een flexibele strategie in aanloop naar belangrijke mijlpalen in marktordening
• Betere samenwerking en kennisdeling binnen de sector, ook tussen partijen die elkaar nu nauwelijks spreken
• Toegankelijke en kwalitatief goede spoorse data
• Een drempelloze overgang voor de reiziger in een nieuwe marktsituatie

Tijdens de doe-tank vertaalden deelnemers deze naar vijf concrete acties:

Top-5 acties

1. Heldere prioritering van treinsoorten (lokaal, regionaal, internationaal, reizigers-, goederen- en defensievervoer), bij voorkeur vanuit een neutrale instantie zoals het ministerie of ProRail.
2. Gericht overleg tussen relevante partijen, met concrete doelen en bindende afspraken.
3. Verplichte en gestandaardiseerde datadeling tussen vervoerders en neutrale instanties zoals ProRail en Translink.
4. Werken aan een universeel ticketingsysteem waarin alle vervoerders zichtbaar en boekbaar zijn, met geldigheid bij verstoringen en afspraken over aansluitingen.
5. Sectorbrede consensus op belangrijke onderwerpen, zodat de sector met één stem naar politiek en media kan spreken en het beeld van verdeeldheid wordt doorbroken.

Tot slot
Het transformatiecongres heeft veel waardevolle informatie, energie en concrete stappen opgeleverd. Met duidelijke uitdagingen én haalbare acties per thema kunnen we gericht verder bouwen aan een toekomstbestendig spoor.

Wil je meedenken of meedoen? Dan horen we het graag: info@railforum.nl

Een eerste terugblik op het transformatiecongres Railforum 19 november 2025

𝗪𝗮𝘁 𝗲𝗲𝗻 𝗱𝗮𝗴! 𝗪𝗮𝘁 𝗲𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗿𝗶𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗮𝗮𝗻 𝗺𝗲𝗻𝘀𝗲𝗻, 𝘃𝗲𝗿𝗵𝗮𝗹𝗲𝗻, 𝗸𝗲𝗻𝗻𝗶𝘀 𝗲𝗻 𝗶𝗻𝘁𝗲𝗿𝗮𝗰𝘁𝗶𝗲.

Een dag waarop we deden waar we als Railforum goed in zijn: ontmoeten, verbinden, inspireren en verbeteren.

Tijdens het Transformatiecongres stond centraal hoe onze sector omgaat met de grote maatschappelijke opgaven die op ons afkomen:

– Vraagbehoefte versus beschikbare capaciteit
– Behoud en vernieuwing van kennis & kunde en technologische toepassingen
– Fysieke en digitale weerbaarheid
– Duurzaamheid en circulariteit

Over deze thema’s is niet alleen geleerd en gesproken; in de deelsessies is er samen met experts, moderatoren en Jonge Veranderaars ook daadwerkelijk mee aan de slag gegaan. Samenwerking blijkt opnieuw een krachtig middel om stappen vooruit te zetten.

De ochtend begon met de visies van twee krachtige vrouwen: Yolande Verbeek (COO bij Energie Beheer Nederland) en Marieke Koekkoek (Volt Nederland), eerder uitgeroepen tot Rail Person of the Year. Hun inzichten en ervaringen vormden een inspirerende aftrap van de dag.

Later reflecteerde Mirjam Heuvelman (ProRail) op de strategische rol van procurement: hoe kan inkoop bijdragen aan transformatie binnen de sector?

In de middag volgde een indrukwekkende keynote van Luitenant-generaal Jan-Willem Maas, Commandant Defensie Ondersteuningscommando. Hij liet zien dat in militaire operaties niet alleen wapens en mensen het verschil maken, maar juist ook logistieke veerkracht, waarbij het civiele spoor een cruciale schakel vormt. Dit vraagt om doordachte planning, capaciteit en prioriteit.

Daarna presenteerde Jelle Krings zijn indringende fotoreportage over 3,5 jaar oorlog in Oekraïne. Hij volgde de “Iron People”: Oekraïense spoorwegmedewerkers die, onder het oog van conflict, hun werk bleven doen. Zijn verhaal maakte diepe indruk.

Voor dit congres is maandenlang gewerkt door ontzettend veel betrokkenen. Een speciaal dankwoord aan onze dagvoorzitters Peter Boom en Marleen van de Kerkhof, de sprekers, sessieleiders en natuurlijke alle deelnemers.

De komende week gaan we dieper in op wat er is gedeeld, geleerd en afgestemd. We komen met een uitgebreid verslag, presentaties én foto’s. Dus houd ons zeker in de gaten!

De ov- en railsector staat aan de vooravond van grote veranderingen. Tijdens het Transformatiecongres 2025 brachten we beleidsmakers, innovators en besluitvormers samen om richting te geven aan de transformaties die onze sector tot 2040 vormgeven.

De vier transformatieve opgaven

Met het jaar 2040 in zicht onderzochten we samen de belangrijkste thema’s die de toekomst van het spoor en openbaar vervoer bepalen:

1. Vraagbehoefte versus beschikbare capaciteit – Hoe faciliteren we de toenemende en veranderende vraagbehoefte voor de komende 15 jaar met de huidige beschikbare capaciteit?
2. Behoud en vernieuwing kennis & kunde en toepassing technologie – Hoe zorgen we voor behoud én vernieuwing van voldoende kennis en gekwalificeerd personeel; en hoe passen we daarnaast digitalisering en technologie toe in de processen?
3. Fysieke en digitale weerbaarheid – Hoe blijven we fysiek en digitaal weerbaar tegen invloeden van buitenaf?
4. Duurzaamheid en circulariteit – Hoe zorgen we er voor dat infrastructuur, assets en materieel voldoende duurzaam en circulair zijn in 2040?

Het Transformatiecongres vond plaats kort na de landelijke verkiezingen – hét moment om als sector gezamenlijk onze stem te laten horen en de urgentie van deze transformaties te agenderen. 

Waarom deelnemen aan het Transformatiecongres?

Het congres bood een inspirerende mix van inhoud, interactie en actie:

• De belangrijkste trends, kansen en uitdagingen binnen de ov- en railsector.
• Je ging in gesprek met collega’s, beleidsmakers, onderzoekers en stakeholders over de toekomst van mobiliteit.
• Praktische deelsessies waarin we samen concrete oplossingen verkenden.
•  Visionaire sprekers – met inspirerende keynotes van o.a. Yolande Verbeek, een bijdrage van Marieke Koekkoek én interactieve sessies met experts, Jonge Veranderaars en collega’s uit de hele sector.
• Je netwerk verbreedde zich met professionals die – net as jij – het verschil willen maken.

Wat kon je verwachten?

Een dag vol inspiratie, interactie en actie.
Met verrassende keynotes, prikkelende gesprekken en twee rondes werksessies:

• In de expertworkshop verkenden we de vraagstukken en perspectieven.
• In de DOE-tank vertaalden we die inzichten direct naar concrete stappen en kansen.

Bekende gezichten uit onze sector en daarbuiten deelden hun visie op transformatie – van leiders in mobiliteit en infrastructuur tot vernieuwers uit wetenschap en bedrijfsleven.

Luitenant-generaal Maas verzorgde een afsluitende keynote over defensie en weerbaarheid, waarna fotograaf en filmmaker Jelle Krings een indringend portret deelde van de Oekraïense spoorwegcommunity die midden in de oorlog haar werk voorzet.

Samen leren, samen veranderen

Transformatie begint met samenwerking tussen generaties. Daarom moedigden we iedereen aan om een jongere of nieuwe collega mee te nemen. Door ervaring te verbinden met nieuwe perspectieven bouwen we samen aan een wendbare, weerbare en toekomstbestendige sector.

Programma

Zet ook de datum in je agenda!